راهنمای جامع WSL در ویندوز

اگر برنامه‌نویس هستید و با ویندوز کار می‌کنید، احتمالاً بارها با این مشکل روبرو شده‌اید که ابزارهای توسعه لینوکسی روی ویندوز یا کار نمی‌کنند یا تجربه ضعیف‌تری دارند. قابلیت WSL در ویندوز، راه حلی است که مایکروسافت برای همین مشکل ارائه داده؛ امکانی که اجازه می‌دهد یک محیط لینوکس واقعی را مستقیماً داخل ویندوز اجرا کنید، بدون نیاز به ماشین مجازی یا بوت دوگانه.

در این نوشته به صورت جامع خواهیم دید که WSL چیست، چرا ساخته شد، چه کاربردی دارد و چطور آن را نصب، راه‌اندازی و استفاده کنیم. این آموزش هم برای مبتدی‌ها و هم برای کاربران میانی مفید است.

WSL چیست؟

کلمه WSL مخفف Windows Subsystem for Linux است؛ یک لایه سازگاری که مایکروسافت در ویندوز ۱۰ و ۱۱ تعبیه کرده و به شما اجازه می‌دهد توزیع‌های لینوکسی مثل اوبونتو، دبیان، کالی و آرچ را مستقیماً در ویندوز اجرا کنید.

WSL یک ماشین مجازی کامل نیست. در نسخه اول (WSL1) از یک لایه ترجمه syscall استفاده می‌شد، اما در نسخه دوم (WSL2) از یک کرنل لینوکس واقعی که داخل یک ماشین مجازی سبک‌وزن اجرا می‌شود بهره می‌برد. نتیجه این است که می‌توانید دستورهای لینوکس را اجرا کنید، پکیج نصب کنید، اسکریپت بنویسید و محیط توسعه کامل لینوکسی داشته باشید؛ همه اینها از داخل ویندوز!

چرا WSL ساخته شد؟

تا پیش از WSL، برنامه‌نویسانی که روی ویندوز کار می‌کردند گزینه‌های محدودی داشتند:

• بوت دوگانه: نصب لینوکس در کنار ویندوز روی یک هارد (پیچیده و زمان‌بر)
• ماشین مجازی (VM): مصرف بالای رم و پردازنده (تجربه‌ای کُند)
• ابزارهایی مانند Cygwin / MinGW: شبیه‌سازی ناقص محیط لینوکس (ناسازگاری با بسیاری از ابزارها)

مایکروسافت در سال ۲۰۱۶ با شعار «Microsoft Loves Linux» رویکرد خود را تغییر داد. با رشد سریع توسعه وب، DevOps، یادگیری ماشین و ابزارهایی مثل پایتون، داکر و گیت که در لینوکس بهترین عملکرد را دارند، مایکروسافت تصمیم گرفت به جای رقابت با لینوکس، آن را در دل ویندوز جای دهد.

در نتیجه WSL1 در سال ۲۰۱۶ معرفی شد و ۳ سال بعد یعنی در سال ۲۰۱۹، نسخه دوم آن یعنی WSL2 با کرنل لینوکس واقعی، سرعت بالاتر و سازگاری کامل‌تر جایگزین آن شد.

چرا به WSL در ویندوز نیاز داریم؟

WSL برای گروه‌های مختلفی از کاربران ارزش واقعی دارد:

برای برنامه‌نویسان

• اجرای ابزارهایی مثل bash و git و make و curl و ssh بدون مشکل
• مدیریت محیط‌های پایتون با venv و pip دقیقاً مثل لینوکس
• اجرای پروژه‌های جنگو، فلسک و FastAPI بدون تنظیمات پیچیده
• استفاده از ابزارهایی مانند npm و node و yarn در محیط لینوکسی

برای DevOps و سیستم ادمین‌ها

• تست اسکریپت‌های bash و shell مستقیماً روی ویندوز
• استفاده از داکر با یکپارچگی کامل از طریق WSL2
• اجرای دستورات SSH و ابزارهای شبکه‌ای لینوکسی

برای دانشجویان و سایر افراد در حال یادگیری

• یادگیری دستورات لینوکس بدون نیاز به نصب جداگانه
• تمرین محیط‌های سرور واقعی روی لپ‌تاپ شخصی
• آمادگی برای کار با سرورهای ابری (AWS و غیره)

تفاوت WSL1 و WSL2

قبل از نصب WSL در ویندوز، باید بدانید نسخه ۱ و ۲ آن چه تفاوتی دارند:

پیش‌نیازهای نصب WSL

قبل از نصب WSL در ویندوز، موارد زیر را بررسی کنید:

1. ویندوز ۱۰ نسخه ۲۰۰۴ (Build 19041) یا بالاتر — یا ویندوز ۱۱
2. معماری ۶۴ بیتی — تقریباً همه کامپیوترهای مدرن این شرط را دارند
3. فعال بودن Virtualization در BIOS — برای WSL2 ضروری است
4. اتصال به اینترنت — برای دانلود توزیع لینوکس

برای بررسی نسخه ویندوز، کلیدهای Win + R را بزنید، winver را تایپ کرده و اینتر بزنید.

نصب WSL در ویندوز

نصب ساده WSL در ویندوز ۱۰/۱۱

مایکروسافت در نسخه‌های جدید ویندوز نصب WSL را بسیار ساده کرده است. کافی است یک دستور اجرا کنید:

مرحله ۱) باز کردن ترمینال با دسترسی ادمین: روی منوی استارت ویندوز راست کلیک کنید، گزینه Windows PowerShell (Admin) یا Terminal (Admin) را انتخاب کنید.

مرحله ۲) اجرای دستور نصب: دستور زیر را اجرا کنید:

wsl --install

این دستور به صورت خودکار:

• ویژگی‌های مورد نیاز ویندوز را فعال می‌کند
• کرنل لینوکس را دانلود و نصب می‌کند
• WSL2 را به عنوان پیش‌فرض تنظیم می‌کند
• توزیع اوبونتو را نصب می‌کند (پیش‌فرض)

مرحله ۳) ریستارت کامپیوتر: پس از اتمام نصب، سیستم را ریستارت کنید. بعد از بوت مجدد، اوبونتو به صورت خودکار باز می‌شود و از شما می‌خواهد نام کاربری و رمز عبور تنظیم کنید.

نکته تکمیلی: اگر می‌خواهید توزیع خاصی نصب کنید، ابتدا لیست توزیع‌های موجود را ببینید:

wsl --list --online

سپس توزیع دلخواه را نصب کنید. مثلاً برای دبیان:

wsl --install -d Debian

در زمان نوشتن این آموزش، توزیع‌های لینوکسی زیر توسط WSL پشتیبانی می‌شوند:

• توزیع Debian
• توزیع Arch Linux
• توزیع openSUSE
• توزیع Kali Linux
• توزیع Fedora نسخه 43 و 44
• توزیع Ubuntu نسخه 22 تا 26
• توزیع SUSE-Linux نسخه 15 و 16
• توزیع AlmaLinux نسخه 8 تا 10
• توزیع Oracle Linux نسخه 7 تا 9

نصب دستی WSL در ویندوزهای قدیمی‌تر

اگر روی نسخه‌های قدیمی‌تر ویندوز ۱۰ هستید، باید مراحلی را به صورت دستی طی کنید:

مرحله ۱) باز کردن ترمینال با دسترسی ادمین: روی منوی استارت ویندوز راست کلیک کنید، گزینه Windows PowerShell (Admin) یا Terminal (Admin) را انتخاب کنید.

مرحله ۲) فعال‌سازی ویژگی‌های موردنیاز: این دستورها در محیط ترمینال خود وارد کنید تا ویژگی‌های موردنیاز برای استفاده از WSL در ویندوز شما فعال شوند:

dism.exe /online /enable-feature /featurename:Microsoft-Windows-Subsystem-Linux /all /norestart
dism.exe /online /enable-feature /featurename:VirtualMachinePlatform /all /norestart

مرحله ۳) دانلود و نصب کرنل WSL2: از سایت رسمی مایکروسافت، بسته به‌روزرسانی کرنل لینوکس را متناسب با سیستم خود (amd64 یا arm64) دانلود و نصب کنید:

مرحله ۴) تنظیم WSL2 به عنوان پیش‌فرض:

wsl --set-default-version 2

مرحله ۵) نصب اوبونتو از Store مایکروسافت: برنامه Store مایکروسافت را باز کنید، «Ubuntu» یا توزیع لینوکسی دلخواه خود را جستجو کرده و آن را نصب کنید.

اولین اجرا و تنظیمات اولیه

پس از نصب، اوبونتو را از منوی استارت ویندوز باز کنید. در اولین اجرا:

1. چند دقیقه صبر کنید تا فایل‌ها extract شوند
2. یک نام کاربری وارد کنید (می‌تواند با نام ویندوز فرق داشته باشد)
3. یک رمز عبور برای این کاربر تنظیم کنید (در هنگام تایپ چیزی نمایش داده نمی‌شود که طبیعی است)

پس از این مراحل، شما داخل شِل لینوکس هستید و آماده کار!

نحوه اجرا و کار با WSL در ویندوز

روش‌های باز کردن WSL

• تایپ wsl در پاورشِل ویندوز یا CMD
• باز کردن اوبونتو یا هر توزیع نصب‌شده دیگر از منوی استارت ویندوز
• باز کردن ترمینال ویندوز و انتخاب پروفایل توزیع لینوکسی

دستورات مدیریتی مهم WSL

این دستورات را در ترمینال ویندوز خود اجرا کنید (نه داخل WSL):

# مشاهده توزیع‌های نصب‌شده
wsl --list --verbose

# اجرای یک توزیع خاص
wsl -d Ubuntu

# خاموش کردن
wsl --shutdown

# به‌روزرسانی کرنل
wsl --update

# بررسی وضعیت
wsl --status

دسترسی به فایل‌های ویندوز از WSL

یکی از قابلیت‌های مهم WSL در ویندوز، دسترسی دوطرفه به فایل‌سیستم است.

دسترسی به فایل‌های ویندوز از داخل WSL

درایوهای ویندوزی شما در مسیر /mnt/ داخل WSL قرار می‌گیرند:

# change directory to C drive
cd /mnt/c

# change directory to Desktop
cd /mnt/c/Users/YourUsername/Desktop

دسترسی به فایل‌های WSL از داخل ویندوز

برای دسترسی به فایل‌های WSL از داخل ویندوز خود، کافیست در نوار آدرس File Explorer ویندوزتان تایپ کنید:

\\wsl$\Ubuntu\home\yourusername

دقت کنید که نام توزیع و نام کاربری خود را در این متن، باید جایگزین کنید.

همچنین می‌توانید از داخل WSL با دستور زیر، پوشه فعلی را در File Explorer ویندوز باز کنید.

explorer.exe .

اجرای برنامه‌های گرافیکی لینوکس

در ویندوز ۱۱ و نسخه‌های جدید ویندوز ۱۰، قابلیت WSLg به صورت پیش‌فرض فعال است. این قابلیت اجازه می‌دهد برنامه‌های گرافیکی لینوکسی که GUI دارند را مستقیماً روی دسکتاپ ویندوز اجرا کنید. مثلاً می‌توانید ادیتور متنی gedit را با دستور زیر در لینوکس خود نصب و آن را اجرا کنید

# install gedit
sudo apt install gedit -y

# run gedit GUI in windows
gedit

پنجره gedit مستقیماً روی دسکتاپ ویندوز شما باز می‌شود!

نکات کاربردی و بهینه‌سازی WSL

تنظیم wslconfig برای کنترل منابع

قابلیت WSL در ویندوز، دو نوع فایل تنظیمات کلی دارد که می‌توانید گزینه‌های مختلفی را با آنها تنظیم کنید. فایل wslconfig. که تنظیمات عمومی WSL برای همه توزیع‌های نصب شده است و فایل‌های wsl.conf که تنظیمات را به ازای هر توزیع خاص، تعریف می‌کند.

یکی از کاربردهای فایل wslconfig. این است که می‌توانید منابع اختصاص یافته به WSL را تنظیم کنید:

[wsl2]
memory=4GB
processors=2
swap=2GB

این فایل در پوشه اختصاصی حساب کاربری ویندوز شما قرار دارد:

C:\Users\%UserProfile%\.wslconfig

دقت کنید که پس از هر بار تغییر در فایل wslconfig.، باید یک بار WSL را خاموش و مجدداً روشن کنید.

بکاپ‌گیری و بازنشانی بکاپ

با استفاده از دستور زیر، می‌توانید از توزیع دلخواه خود یک فایل بکاپ تهیه کنید:

wsl --export Ubuntu C:\backup\ubuntu-backup.tar

همچنین می‌توانید با دستور زیر، بکاپی که در مرحله قبل گرفتید را مجدداً restore کنید:

wsl --import Ubuntu C:\WSL\Ubuntu C:\backup\ubuntu-backup.tar

رفع کُندی سرعت فایل‌های ویندوزی

اگرچه می‌توانید به فایل‌های ویندوز از داخل WSL دسترسی داشته باشید ولی حین کار بر روی یک پروژه، توصیه می‌شود فایل‌های خود را در فایل‌سیستم لینوکس نگه دارید، نه در /mnt/c/. دسترسی cross-filesystem کُند است.

یکپارچه‌سازی WSL با VS Code

یکی از بهترین ویژگی‌های WSL در ویندوز، یکپارچگی عالی با ادیتور محبوب VS Code است. با نصب افزونه رسمی WSL در VS Code، می‌توانید مستقیماً فایل‌های لینوکسی را ویرایش کنید:

1. VS Code را نصب کنید.
2. افزونه رسمی «WSL» را از مارکت رسمی VS Code نصب کنید.
3. از داخل WSL، در پوشه پروژه تایپ کنید: . code
4. VS Code به صورت خودکار با بک‌اِند لینوکسی باز می‌شود.

این روش به شما محیط ویرایش ویندوزی با قدرت اجرایی لینوکسی می‌دهد.

همبستگی WSL و داکر

داکر دسکتاپ در ویندوز از WSL2 به عنوان بک‌اِند استفاده می‌کند. این یکپارچگی مزایای زیادی دارد:

• اجرای کانتینرهای لینوکسی با کارایی بالا
• دسترسی مستقیم به داکر از داخل WSL
• مصرف رم کمتر نسبت به اجرای داکر در یک VM کامل

کافی است داکر دسکتاپ را نصب کنید و در تنظیمات، گزینه Use the WSL2 based engine را فعال کنید.

پرسش‌های متداول

قابلیت WSL در ویندوز یکی از بهترین ابزارهایی است که مایکروسافت در سال‌های اخیر ارائه داده است. اگر روی ویندوز کار می‌کنید اما نیاز به محیط لینوکسی دارید، WSL2 بدون تردید بهترین انتخاب است؛ بدون کندی‌های بالاسری ناشی از ماشین مجازی و بدون نیاز به بوت دوگانه. از نصب با یک دستور ساده گرفته تا اجرای پروژه‌های مختلف، کار با داکر و حتی اجرای برنامه‌های گرافیکی، WSL ابزار قدرتمندی برای هر برنامه‌نویس ویندوزی است.